Aktualności

Morska Aktualizacja Prawna – Lipiec 2026

Cieśnina Ormuz – opłaty tranzytowe a utrata ochrony ubezpieczeniowej. Nowe stanowisko rynku ubezpieczeń morskich

(opracowanie: Kancelaria Marek Czernis & Co.)

Nota kancelarii – wojenne ryzyka morskie, P&I, Hull & Machinery i sankcje

Kancelaria Marek Czernis & Co. aktywnie doradza armatorom, operatorom, czarterującym, frachtującym, klubom P&I, ubezpieczycielom, brokerom oraz instytucjom finansującym w zakresie: marine insurance, war risks, P&I Insurance, Hull & Machinery, sanctions, compliance, charterparties oraz zarządzania ryzykiem żeglugowym w obszarach konfliktów zbrojnych.

Ostatnie wydarzenia związane z sytuacją w Cieśninie Ormuz (Strait of Hormuz) powodują powstawanie nowych ryzyk prawnych i ubezpieczeniowych. Szczególnie istotne znaczenie ma stanowisko rynku ubezpieczeniowego dotyczące ewentualnego uiszczania przez armatorów opłat tranzytowych lub innych należności wymaganych jako warunek przejścia przez ten strategiczny szlak morski.  

1. Wprowadzenie – nowe wytyczne rynku ubezpieczeniowego

Jak wskazuje najnowsza informacja opublikowana przez Shipping Telegraph, rynek ubezpieczeń morskich opracował nową klauzulę oraz wytyczne dotyczące sytuacji, w której właściciele statków dokonują opłat tranzytowych, opłat za przejście (tolls) lub innych płatności związanych z tranzytem przez Strait of Hormuz.  

Zgodnie z nowym stanowiskiem ubezpieczyciele nie będą obejmować ochroną takich płatności ani odpowiedzialności wynikającej z ich dokonania.  

2. Tło problemu

Cieśnina Ormuz pozostaje jednym z najważniejszych światowych maritime choke points przez który w normalnych warunkach przechodzi znaczna część światowego eksportu: ropy naftowej, LNG, LPG, produktów petrochemicznych oraz innych surowców energetycznych.  

Rosnące napięcia geopolityczne oraz pojawiające się propozycje uzależnienia przejścia statków od dokonania określonych płatności stworzyły całkowicie nowy problem dla rynku ubezpieczeniowego.  

3. Dlaczego ubezpieczyciele reagują?

Nowe wytyczne mają pomóc armatorom oraz ubezpieczycielom funkcjonować w: dynamicznie zmieniającym się otoczeniu sankcyjnym, warunkach konfliktu zbrojnego oraz rosnącej niepewności regulacyjnej.

Rynek ubezpieczeniowy podkreśla, że pokrywanie kosztów opłat wymaganych przez podmioty objęte sankcjami lub funkcjonujące poza uznanym systemem prawa międzynarodowego może rodzić poważne ryzyka: sankcyjne, regulacyjne, ubezpieczeniowe oraz reputacyjne.  

4. Nowa klauzula

Nowo opracowana klauzula przewiduje, że ubezpieczyciele nie będą odpowiadać za jakiekolwiek opłaty tranzytowe, opłaty za przejście ani inne podobne należności uiszczane w związku z tranzytem przez Cieśninę Ormuz.  

Dotyczy to zarówno: samych płatności, jak i ewentualnych roszczeń wynikających z ich dokonania.

5. Znaczenie dla armatorów

Dla armatorów nowe stanowisko oznacza konieczność bardzo ostrożnej analizy wszelkich żądań płatniczych pojawiających się podczas przejścia przez obszary wysokiego ryzyka.

Przed dokonaniem jakiejkolwiek płatności konieczna może być analiza: warunków ochrony P&I, warunków Hull & Machinery, sankcji międzynarodowych, prawa właściwego oraz wymagań finansujących i banków.

Sam fakt dokonania płatności może mieć wpływ na zakres ochrony ubezpieczeniowej.

6. Znaczenie dla P&I i Hull & Machinery

Choć komunikat odnosi się przede wszystkim do rynku ubezpieczeń, jego skutki mogą dotyczyć zarówno: P&I Insurance, Hull & Machinery, War Risks, Cargo Insurance, jak i reasekuracji.

W praktyce armatorzy powinni każdorazowo konsultować podobne sytuacje z: klubem P&I, brokerem, ubezpieczycielem oraz doradcą prawnym.

7. Geopolityka i ryzyka wojenne

Publikacja wpisuje się w szerszy kontekst rosnących zagrożeń dla żeglugi wynikających z: konfliktów regionalnych, sankcji, zagrożeń terrorystycznych, cyberataków oraz niestabilności politycznej.

Coraz częściej o poziomie ryzyka decydują nie tylko działania militarne, ale również kwestie: zgodności z sankcjami, legalności płatności oraz obowiązków compliance.

8. Znaczenie dla kontraktów przewozowych

Nowa sytuacja może wpływać również na: charterparties, contracts of affreightment, voyage planning, force majeure, deviation, frustration oraz obowiązki armatorów względem czarterujących i frachtujących.

Pojawia się bowiem pytanie, czy odmowa dokonania określonej płatności może uzasadniać zmianę trasy statku lub odmowę wykonania przewozu.

Problemy te będą prawdopodobnie przedmiotem przyszłych sporów arbitrażowych.

9. Wnioski kancelarii

Nowe stanowisko rynku ubezpieczeniowego pokazuje, że współczesne ryzyka żeglugowe wykraczają daleko poza klasyczne zagrożenia wojenne.

Najważniejsze praktyczne wnioski obejmują: konieczność każdorazowej analizy skutków ubezpieczeniowych przed dokonaniem nietypowych płatności, ścisłą współpracę z klubami P&I i brokerami, analizę sankcji i obowiązków compliance, ocenę wpływu takich płatności na obowiązki kontraktowe oraz bieżące monitorowanie sytuacji geopolitycznej.

Dla armatorów operujących na Bliskim Wschodzie zarządzanie ryzykiem prawnym i ubezpieczeniowym staje się obecnie równie ważne jak zarządzanie ryzykiem nawigacyjnym.