Aktualności

Morska Aktualizacja Prawna – Luty 2026

Sąd Najwyższy USA uchyla „Trump Tariffs” jako niezgodne z konstytucją – skutki dla handlu morskiego i rozliczeń ładunkowych

1. Wprowadzenie – przełomowe orzeczenie konstytucyjne

W przełomowym wyroku w sprawie Learning Resources et al. v. Trump, Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych orzekł stosunkiem głosów 6–3, że administracja federalna przekroczyła swoje konstytucyjne uprawnienia, jednostronnie nakładając szeroko zakrojone taryfy globalne w oparciu o International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) z 1977 r.

Sąd uznał, że IEEPA – choć pozwala władzy wykonawczej regulować określone aspekty własności w sytuacjach nadzwyczajnych – nie daje Prezydentowi kompetencji do nakładania ogólnych i bezterminowych ceł bez wyraźnego upoważnienia Kongresu.

Prezes Sądu Najwyższego, Chief Justice John Roberts, podkreślił w uzasadnieniu, że uprawnienie do „nakładania i pobierania podatków, ceł i danin” zgodnie z art. I Konstytucji USA jest kompetencją zastrzeżoną wyłącznie dla władzy ustawodawczej.

2. Zakres i bezpośrednie skutki wyroku

Wyrok unieważnia tzw. „reciprocal tariffs” oraz nadzwyczajne cła na towary z Chin, Meksyku i Kanady, które obowiązywały od 2025 r. i stanowiły fundament programu handlowego „America First”.

Jednocześnie Sąd pozostawił w mocy cła wprowadzone na podstawie innych ustawowych kompetencji (np. Section 301 Trade Act), co oznacza, że administracja może próbować utrzymać część polityki handlowej poprzez alternatywne podstawy prawne.

Orzeczenie rodzi istotne pytanie dotyczące ponad 130 miliardów USD ceł już pobranych przez Departament Skarbu USA – pojawiły się natychmiastowe wezwania do zwrotów środków na rzecz importerów i podmiotów dotkniętych bezprawnymi taryfami.

3. Znaczenie dla transportu morskiego i branży shipping

3.1. Roszczenia o zwrot ceł (refund claims)

Dla przewoźników morskich, operatorów logistycznych i ubezpieczycieli ładunkowych kluczowe znaczenie ma możliwość dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych taryf dla ładunków przybyłych do USA od 1 marca 2025 r.

W wielu przypadkach cła te były elementem: rozliczeń frachtowych, kalkulacji wartości ładunku w ramach roszczeń cargo claims, ugód pomiędzy przewoźnikami a właścicielami ładunku.

W świetle orzeczenia powstaje pytanie, kto jest uprawniony do dochodzenia refundacji – importer, właściciel ładunku czy przewoźnik.

3.2. Rekomendacja kontraktowa – klauzula „assignment of rights”

Już wcześniej rekomendowaliśmy, aby przy zawieraniu ugód dotyczących ładunków objętych spornymi taryfami – zwłaszcza w większych sprawach – wprowadzać postanowienie o:

„assignment of rights” – cesji prawa do dochodzenia zwrotu bezprawnie pobranych ceł na rzecz przewoźnika.

Rekomendacja ta pozostaje aktualna i ma obecnie szczególne znaczenie praktyczne.

4. Kontekst konstytucyjny i rozdział władz

Wyrok stanowi istotne potwierdzenie zasady separation of powers w systemie konstytucyjnym USA. Sąd jednoznacznie wskazał, że: IEEPA nie jest „blank check” dla władzy wykonawczej, Kongres nie zrzekł się w sposób jednoznaczny swojej fundamentalnej kompetencji taryfowej, rozszerzająca wykładnia kompetencji prezydenckich w zakresie ceł jest sprzeczna z Konstytucją.

Dla międzynarodowych uczestników obrotu oznacza to zwiększoną przewidywalność w zakresie amerykańskiej polityki celnej – przynajmniej w odniesieniu do instrumentów nadzwyczajnych.

5. Implikacje strategiczne dla podmiotów żeglugowych

1. Możliwy wzrost wolumenu handlu USA po stabilizacji sytuacji taryfowej.
2. Potencjalna fala roszczeń o zwrot ceł i sporów regresowych.
3. Konieczność przeglądu ugód i settlement agreements zawartych w 2025–2026 r.
4. Zwiększona ostrożność administracji przy stosowaniu nadzwyczajnych narzędzi handlowych.

6. Podsumowanie

Orzeczenie Sądu Najwyższego USA w sprawie Learning Resources et al. v. Trump stanowi jedno z najważniejszych rozstrzygnięć handlowych ostatnich lat. Otwiera ono drogę do potencjalnych zwrotów wielomiliardowych kwot, stabilizuje ramy konstytucyjne polityki celnej USA i ma bezpośrednie znaczenie dla sektora transportu morskiego.

W kontekście toczących się i przyszłych rozliczeń cargo claims oraz settlement agreements rekomendujemy analizę postanowień dotyczących cesji praw do refundacji taryf.